سوترەی مالکی وکەوای موقتەدا.. کامیان کورد یەکدەخا !

د. شوان عوسمان

6-08-2022

2306جار خوێندراوەتەوە


کلتوری ناجۆری سیاسیمان هەمیشە نوخبەی سیاسی کوردی و بڕیاربەدەستانی پەرتەوازە ودژبەیەک بوون لەدۆخە ئاسایی دا دا شەڕوکوشتاری براکوژی لاپەڕەکانی مێژوومانی پڕکردووە،و زۆربەی ئەم دڕدۆنگی و نەیاری ودژیایەتی و تا براکوژیش زێتربەرژەوەندی کەسی بووە نەک لەبەرهۆکاری سیاسی و هزری و تێگەیشیتنی ئایندەو دانانی ستراتیژی نەتەوەیی و نیشتمانی بووبێ، سەرکردایەتی کوردی زۆر بەدەگمەن گەورەییان نواندووەو دەستپێشخەریانکردووە لەچارەسەرکردنی کێشەکانیان و جۆرێک تەنازولیان بەرامبەر یەکتری کردبێ، بۆیە بەشێوەێکی نیمچە بەردەوام شەڕونائارامی لە پارچە جیاوازەکانی کوردستاندا وجودی هەبووە جا لەسەر پارچە زەوێک بووبێ یان قەرسیلێک یان لەڕیزبەندی دانیشتن لەمەجلیس و ڕێکردن…..تاد  کەبەشی هەرەزۆری کێشەکان زۆر چروکەو شایەنی ئاوەڕلێدانەوە نەبووێن، هەندێ جاریش سەرکردایەتی کوردستان لەترسی هەژموون وهەرەشەی دەرەکی خۆیان یەکخستووەو دەستەکەوتیشیان هەبووە، تەنانەت  کاتێک ئەکەدییەکان لۆلۆییەکانیان تێکشکاند ومەترسی ڕاستەقینە کەوتە سەر ناوچە کوردنیشینەکان، هۆزەکوردیەکان یەکیانگرت ویەکێکیان لەنێوخۆیانهەڵبژارد (ئاکۆم کاکرم)  وەک سەرکردەیان وبەناوی گووتیەکان دەرکەوتن لەمێژوودا و  توانیان نەک مەترسی ئەکەد بڕەوێننەوە بەڵکوو دەسەڵاتی ئەکەدییان ڕووخانەند وووڵاتەکەشیان داگیرکردن، هەروەها لەکاتی هەڵمەتی مەغول لەسەدی سێزدەدا کورد لەزۆرێک لەدەڤەروناوچەکان بەیەکگرتووی پارێزگارییانکردووە و لەکاتی پڕۆسەی تاوانەکانی ئەنفالیش کورد یەکایانگرت وبەرەی کوردستانیان دامەزراند، بەکورتی نمونەکانی یەکگرتن زۆرکەمن وبەداخیشەوە زۆرینەی زۆری کاتەکان لەترسی هێرش وهەژموونی دەرەکی دەکیانگرتووە ودوواتر گەڕاونەتەوە سەر دەردەکوردە کە دژایەتی کردنی یەکترە تا ئیسک شکاندن.

لەڕۆژگاری ئەمڕۆشماندا کەم بوار لەم کولتوورە بۆماوەییەی کورد گۆڕانکاری بەسەرداهاتووە، دڕدۆنگی و نەیاری و دژایەتی یەکتری بازاڕی گەرمەو دوژمن ونەیارانی کوردیش بەباشی سوود لەم کەلێنانە دەبینن و کار لەسەرفرەوانکردنی دەکەن، دۆخی ئێستایی هەرێمی کوردستان لای زۆرینە ڕوونە کەدۆخێکی دەڵەمەییە و جێگای ئیرەیی پێبردن نییە لەلایەن دۆست ودوژمنیش، پەیەوەندی نێوان هەردوو شاباڵی کوردستان یەکێتیی وپارتی لەدۆخێکی ناجێگیرەو تەنانەت زۆرێک لە پرسە گرنگەکانی نیشتمانی ونەتەوەیی کەوتوونەتە بەمەترسی وهەژوونی ناوەند و هێزولانە سیاسیەکانی عێراق و بەتایبەتیش ئەم لایەنانەی کەهەردووشاباڵ بەجیا ولەدووبەرەی جیای نێوماڵی شیعی هاوپەیمانیانن، پارتی دیموکراتی کوردستان هاوپەیمانە لەگەڵ ڕەوتی سەدر بەسەرۆکایەتی سەید موقتەدا سەدر کەزۆر بەڕاشکاوانە داوایی گۆڕانکاری لەدەستوور و هەڵوەشادنەوەی تەواوی سیستمی سیاسی عێراق دەکات و داوایی هەڵوەشاندنەوەی پەرلەمان و سیستمی پەرلەمانی دەکات بۆ سیستمی سەرۆکایەتی و کەئەمانەش ڕێک پێچەوانەی داواکانی پارتی دیموکرات و سەرجەم کوردستانیانە، هەڕوەها یەکێتیی نیشتمانی کوردستان هاوپەیمانە لە چواڕچێوەی هەمئاهەنگی بەسەرۆکایەتی حاجی نوری المالکی کەدۆژمنی سەرسەختن لەگەڵ سەید موقتەدا سەدر و ئەجیندایان ڕێک پێچەوانەیە، و کۆماری ئیسلامی ئێران و ڕووسیاو تەنانەت بەریتانیا وچین پشتگیری چوارچێوەی هەمئاهەنگین و ولایەیەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکاو ووڵاتانی کەنداوومیسرو قوڵایی ستراتیژی عەرەبی هەمئانگی ڕەوتی سەدرو جولانەوە جەماوەرییەکەی دەکەن، ئەوەموەتەوەو گرنگە مەرجەعیەتی شیعەی عێراقە کە سەید عەلی سیستانی و سەید محمد ڕەزایی کوڕی ڕای کۆتایی دەدەن، تائێستا بێلایەنیان هەڵبژاڕدووە و یاڵانێکە کەسایەتیە سیاسیەکان پێشوازی ناکەن، لەگەڵ ئەوەشدا خاڵی هاوبەشی لەگەڵ هەردوو بەرەدا هەیە، لەگەڵ سەید موقتەداو ڕەوتی سەدر لەوەدا یەکدەگرنەوە کەهەردوولا کار لەسەر سەربەخۆیی مەرجەعیەتی شیعەی عێراق دەکەن و تەنانەت پێیانووایە مەرجەعیەتی شیعەی دونیا نەجەفە نەک قووم و بەڵام لەوەشدا ناکۆکن مەرجەعیەت دەزانن کە سەید موقتەداوڕەوتی سەدر کاربۆئەوەدەکەن کە ببێتە جێگرەوەی سەید سیستانی و ئەمەش جێگای ترس ودڵەڕاوکێیانە بەتایبەتی کەجەماوەرێکی زۆر و هاوکات پستگیری هەرێمی ونێودەوڵەتیان هەیە، چونکە کاریگەری سیاسی وستراتیژی گەورەی دەبێ لەسەر ماڵی شیعی و ئایندەی عێراق بەگشتی، هاوکات چوارچێوەو ئێرانیش زۆر بەووردی لەم هەوڵانە دەگەن و کاریگەرییە ستراتیژیەکانی دەبینن و بەشێوەێک وجودی نفوزی ئێرانی دەکەوێتە مەترسی لەعێراق و تەواوی ووڵاتانی تری وەکوو سوریەو لوبنان ویەمەن ….تاد

ئێمەی کورد لەم هاوکێشە ترسناکانە لەکوێین ؟ ڕاستە ڕاستە لەهەردوو بەرەداین، بەڵام پلان و نەخشە نییە بەپێچەوانەوە لەپێناو دژایەتی کردنی یەکترە ئەم دابەشبوونە بەسەڕ ئەم دووبەرەیە ، وویست ویتراتیژی هەردوو بەره ڕوونە، ئەوەی من دەیبینم ولەبانگێشتەکانی سەید موقتەدا زۆر ترسناکە لەسەر پڕۆژەی دیموکراسی وسیستمی پەرلەمانی و گۆڕانکاری لەدەستوور وبانگێشەی یەک عێراقی یەکگرتووی بەهێز و سیستمی سەرۆکاێەتی  هەمووی مەترسین لەسەر کورد وقەوارەی هەرێم، بەپێچەوانەوە چوارچێوە زێتر جەخت لەسەر یاساو دەستورو سیستمی پەرلەمانی….تاد دەکاتەوە ئەمەش لەمەترسییانە لەسەروجودی سیاسی خۆیان، ئەگینا کاتێک نوری المالکی سەرەک وەزیران زوو بەبەردەوامی جەختی لەسەر زۆرینەو کەمینە دەکردەوەو دەیگووت تەوافق بۆتە دەردوبەڵای بۆعێراق کەئێستا جەختی لێدەکاتەوە،  لەگەڵ ئەمانەشدا لەدۆخی ئێستادا دیدگاو بانگێشتی چوارچێوە زێتر لەگەڵ وویستەکانی هەرێم نزیکە و پێشمووایە ئەم مەترسیانە ووردە ووردە نزیک دەبێتەوە و بەتایبەتی لەکەرکوک و لەحاڵەتی تێکچوونی دۆخەکەشی بێگومان هەرێم دەستەوەستان نابێ، بۆیە پێمووایە لەئایندەێکی نادووردا زێتر نییەتەکانی یەدر دەردەکەون ئەمەش وادەکات کورد بەتایبەتی پارتی ویەکێتیی درک بەمەترسیە ڕاستەقینەکان دەکەن ونزیکبوونەوە ی زێتر لەنێوانیان ئەنجام دەدرێ و ئەجنداکانیان زێتر لەبەرەی مانەوەی سیستمی پەرلەمانی و فیدراڵی و ڕەتکردنەوەی سیستمی سەرۆکایەتی و عێراقی یەکپارچەو سیستمی سەنتراڵ.


ئەم وتارە دەربڕی رای نووسەر خۆیەتی