ئاوه‌زی كوێرانه‌ی پشت سمێڵ تاشینه‌كه‌

لەتیف فاتیح فەرەج

25-07-2022

5491جار خوێندراوەتەوە


ئه‌یمه‌ن عه‌بدی جاسم هه‌ر قسه‌یه‌كی كردبێت، ته‌نانه‌ت ئه‌گه‌ر جنێویشی دابێت، وه‌ك ئه‌وه‌ی ڤیدیۆیه‌ك بڵاو كراوه‌ته‌وه‌ و ئه‌یمه‌نیش وه‌ڵامی ئه‌وان ده‌داته‌وه‌، له‌ گه‌ڵ ئه‌وه‌شدا شایانی ئه‌و سته‌مه‌ نیه‌ كه‌ لێی كراوه‌، سته‌مه‌كه‌ له‌و نیه‌ له‌هه‌موو هه‌ڵگرانی ئه‌و بیرو باوه‌ڕه‌یه‌و له‌وێشه‌وه‌ له‌ كورده‌ به‌گشتی، سته‌مه‌كه‌ سته‌مێكی دواكه‌وتوانه‌ی سه‌رده‌می ده‌ره‌به‌گایه‌تیه‌و جۆرێكه‌ له‌ ئه‌تك كردن، ئه‌وه‌ بۆیه‌ بابایه‌كی كاكه‌یی به‌و په‌ڕی نیگه‌رانیه‌وه‌ ده‌یگوت "خۆزگا بیانكوشتایه‌ نه‌ك وای لێبكه‌ن" له‌ هه‌ست و كه‌وتی دواكه‌وتوانه‌و كوێرانه‌ی ئه‌م ناوچه‌یه‌دا ئه‌مه‌ ناشرینترین مامه‌ڵه‌یه‌ له‌ ته‌ك نه‌یاریدا، وه‌ك چۆن له‌ رابردوشدا له‌ سه‌ر جیاوازی بیرو ڕا له‌ هه‌ولێر له‌ سه‌ر ده‌ستی لایه‌نگرانی پارتی ئه‌و كاره‌ به‌رانبه‌ر هێمن بنه‌سڵاوه‌یی كرا، بێئه‌وه‌ی سه‌رۆكی پارتی هێمن بانگ بكات و دڵی بداته‌وه‌و داوای لێبوردن له‌و ناشرینڕه‌فتاریه‌ بكات.

مه‌سه‌له‌كه‌ به‌س سمێڵ تاشین یان به‌و جۆره‌ نیوه‌ تاش نیه‌، بابه‌ته‌كه‌ ئاوه‌زی پشت ئه‌و كاره‌یه‌ كه‌ ده‌بێت بێ‌ هه‌راو زه‌نا ئه‌م ئاوه‌زه‌ تاریكه‌ له‌ قاو بدرێت، ئه‌یمه‌ن رۆژێك دێت سمێڵیشی دێته‌وه‌، به‌ڵاو ئه‌م برینه‌ له‌ یاده‌وه‌ری و ویژدانی ئه‌ودا ده‌مێنێته‌وه‌، وه‌ك چۆن له‌ یاده‌وه‌ری ئێمه‌شدا ده‌مێنێته‌وه‌ ، ئه‌وه‌تا هه‌ر له‌ گه‌ڵ روداوه‌كه‌ی ئه‌یمه‌ندا كۆخه‌ڵك هێمنیان هێنایه‌وه‌ به‌رباس، ئه‌م ره‌فتاره‌ ته‌نانه‌ت له‌ لایه‌ن نه‌ته‌وه‌ یه‌كگرتوه‌كانیشه‌وه‌ وه‌ك جۆرێك له‌ سوكایه‌تی سه‌یر ده‌كرێت، خۆمن چه‌ند هاوڕێی كاكه‌ییم هه‌یه‌ هه‌ر سمێڵیش ناهێڵنه‌وه‌، بۆیه‌ پرسه‌كه‌ ئه‌وه‌ نیه‌ ئه‌یمه‌ن سمێڵی نیوه‌ تاش كراوه‌ یان چی، پرسه‌كه‌ بریتیه‌ له‌ ئاوه‌زی ئه‌و گروپه‌ی كه‌ هێشتا له‌ ده‌ره‌وه‌ی مێژوودا ده‌ژین، گروپ و ده‌سته‌و تاقمێك كه‌ له‌ ناو كوردو عه‌ره‌ب و تورك و توركمان و توركمانه‌ كوردو فارس و گه‌لانی دیكه‌شدا له‌ته‌واوی رۆژهه‌ڵاتی ناوین بوونی هه‌یه.

به‌ باوه‌ڕی من خڕبوونه‌وه‌ی به‌و جۆره‌ی كاكه‌ییه‌كان له‌ كه‌ركوك بۆ رسواكردنی ئه‌و ئاوه‌زه‌، ده‌بێت به‌ ڕێزه‌وه‌ وه‌ڵام بدرێته‌وه‌و هه‌ر به‌ دیزه‌ به‌ ده‌رخۆنه‌ كردن و چاره‌سه‌ری نیوه‌ چڵ لێنه‌گه‌ڕێن، پێویسته‌ نوێنه‌رانی كاكه‌یی ئاسانكاری ته‌واویان بۆ بكرێت تا له‌ به‌رده‌م سه‌رۆكی كۆمارو سه‌رۆكی ئه‌نجومه‌نی وه‌زیرانی عیراقیدا داوای سزادانی بكه‌رانی ئه‌و كرده‌وه‌یه‌ بكه‌ن، ئه‌مه‌ ته‌نها بۆ مانه‌وه‌ی ئه‌و جوانی و جیاوازیه‌ی له‌ كۆمه‌ڵگه‌ی عیراقی و به‌تایبه‌ت له‌ كه‌ركوكدا هه‌یه‌، كاكه‌ییه‌كانی كه‌ركوك له‌2003ه‌وه‌ لێیان تیرۆر ده‌كرێت، پارتی و یه‌كێتی له‌ بری داكۆكی كردن لێیان حزبحزبێنه‌و په‌لكێشییان له‌ گه‌ڵ ده‌كه‌ن ، ئه‌وان له‌به‌رده‌م به‌رداش و ده‌سهاڕی سه‌رده‌مێكی ناجۆردان، ئه‌ده‌ب و كه‌لتورو فه‌رهه‌نگ و شاعیرو به‌هره‌مه‌نده‌كانیان ده‌دزرێن، شوناسیان ڕووبه‌ڕووی گۆڕین ده‌بێته‌وه‌، ئێستاش له‌بری پاراستنیان به‌ بیانویه‌كی بێمانا به‌وجۆره‌ ره‌وتاریان له‌ گه‌ڵ ده‌كرێت.

بۆ ئه‌وه‌ی پێكهاته‌كانی كوردستان و كه‌ركوك و عیراق پارێزراو بن، بۆ ئه‌وه‌ی ئه‌و شه‌ناشیلی هه‌مه‌ڕه‌نگی بیرو باوه‌ڕو ئاین و سیماو هه‌ست و كه‌وته‌ بمێنێته‌وه‌، بۆئه‌وه‌ی كه‌س بوێری ئه‌وه‌ی نه‌بێت به‌ یارسانێك، سابیئه‌یه‌ك، ئه‌هلی هه‌قێك، ئێزدیه‌ك، شه‌به‌كێك، كلدۆ ئاشورێك سوكایه‌تی بكات و ناجۆری بنوێنێ‌ پێویسته‌ یاسای تایبه‌ت له‌و باره‌یه‌وه‌ ده‌ربچێت، وه‌ك چۆن ده‌ستوری عیراقی پارێزگاری له‌و فره‌ییه‌ ده‌كات، ده‌بێت یاسای تایبه‌ت بۆ پاراستن و هێشتنه‌وه‌ی ئه‌و فره‌ییه‌ ده‌ربچێت، له‌ ناو ئه‌و یاسایه‌دا ئه‌و بیركردنه‌وه‌و ئاوه‌زه‌ تاریكه‌ی ره‌فتاری له‌ شێوه‌ی ئه‌وه‌ی به‌رانبه‌ر ئه‌یمه‌ن ده‌كات سزا بدرێت و قه‌ده‌غه‌ بكرێت.

ئه‌گه‌ر چیرۆكی ئازاره‌كه‌ی هێمن ڕاینه‌چڵه‌كاندین ، ئه‌وه‌ ده‌بێت ئازاره‌كه‌ی ئه‌یمه‌ن رامانچڵه‌كێنێ‌ و پرسی له‌ قاودانه‌كه‌ هه‌ر بۆ كاكه‌ییه‌كان جێنه‌هێڵین ،ئه‌مجۆره‌ له‌ ئازاردانی تاكه‌ كه‌س به‌و شێوازه‌ هه‌مه‌جیه‌ بۆ خۆی ئازارێكی گشتیه‌ ، یانی به‌س ئازاری كاكه‌ییه‌كان نیه‌ ، وه‌ك چۆن ئه‌وان پێی بریندار ده‌بن ، دڵنیام نه‌ك هه‌ر كورد له‌ناو عه‌ره‌ب و توركمانیشدا كه‌سانی زۆر هه‌ن كه‌ ئه‌و سته‌مه‌ ئازاریان بدات ، بۆیه‌ ده‌كرێت ئه‌مه‌ بكرێته‌ ده‌رفه‌تێك بۆ ئاشتبونه‌وه‌و لێبورده‌یی ، لێبورده‌ بوون به‌رانبه‌ر بكه‌رانی كاره‌كه‌ نا به‌رانبه‌ر یه‌كترو جێهێشتنی ئه‌و دیرۆكه‌ تاریكه‌ ، كه‌ سه‌دان ساڵه‌ پێوه‌ی ئازار ده‌چێژین .

گروپ و پێكهاته‌ جیاوازه‌كانی كوردستان و عیراق، كه‌ له‌ ئه‌ده‌بیاتی سیاسیدا پێیان ده‌وترێت " كه‌مینه‌" و من هه‌ندێك به‌ ناونانه‌كه‌ قه‌ڵسم، پێویستیان به‌وه‌یه‌ به‌ ئازادانه‌ هه‌ست و كه‌وت و سروته‌كانی خۆیان به‌ڕێوه‌ به‌رن، ئه‌وان ریزپه‌ڕنین له‌ پێكهاته‌ كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ گشتیه‌كه‌و ناكرێت له‌ ده‌ره‌وه‌ی گشتا دایانبنه‌ین، وه‌ك ئه‌وه‌ی كه‌ زۆر جار ئه‌وه‌ ده‌كه‌ن، روداوه‌كه‌ی ئه‌یمه‌ن، ئه‌گه‌ر ئه‌یمه‌نیش ناهه‌ق بێت دیسان شایانی ئه‌و سزادانه‌ گشتیه‌ نیه‌ ، ده‌كرا سه‌رزه‌نشت كرابا، نه‌ك به‌و جۆره‌، دوو  روداوی ئه‌یمه‌ن و هێمن كه‌ هه‌ردووكیان دوو قوربانی ئه‌وكوێربینیه‌ سیاسی و كۆمه‌ڵایه‌تیه‌ی هه‌رێم و عیراقن، پێمان ده‌ڵێن ئه‌گه‌ر ئه‌م سته‌مكاریه‌ به‌ریپێنه‌گیرێت ده‌كرێت جاری تریش دوو باره‌ بێته‌وه‌.


ئەم وتارە دەربڕی رای نووسەر خۆیەتی