كه‌ركوك كێی پێویسته‌

لەتیف فاتیح فەرەج

11-01-2022

2129جار خوێندراوەتەوە


 

ئه‌زمونی دوای 2003 پێمان ده‌ڵێت كه‌ركوك پێویستی به‌پارێزگارێكه‌ به‌رله‌ هه‌ر شتێك كه‌ركوكی بێت ، كه‌ركوكی بوون به‌ مانای ئاوه‌زو هه‌ست و كه‌وتی شاریانه‌ بێت ، قسه‌ له‌ سه‌ر شاریانه‌ بوون قسه‌ نیه‌ له‌ دژی ده‌شته‌كی بوون ، قسه‌یه‌ له‌ سه‌ر شوناس و وه‌ك یه‌كی كه‌ركوك ته‌واوی ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی به‌عسیه‌كان هه‌وڵی له‌ شار خستنی دراوه‌ ، تاكه‌ هۆكاریش ئه‌وه‌ بووه‌ جگه‌ له‌ ناسیونالیزمانه‌ روانینی به‌عس بۆ ئه‌وانی تر ئاوه‌زی ده‌شته‌كی ئاوه‌زی به‌عس بووه‌ ، له‌ دوای ساڵی 1979 به‌عس بووبه‌ حزبێكی كوێر بینی ده‌شته‌كی ، پێشتر تا راده‌یه‌ك هه‌ندێك له‌ كاره‌كته‌ره‌ سه‌ره‌كیه‌كانی شاری بوون " ئاوه‌ز شاری " بۆ كه‌ركوك ئه‌وه‌ گرنگ نیه‌ كورد یان توركمان یان عه‌ره‌ب پارێزگار بێت ، ئه‌وه‌ گرنگه‌ ئه‌و پارێزگاره‌ له‌ نێوان په‌یوه‌سته‌گی نه‌ته‌وه‌گه‌ریانه‌و په‌یوه‌سته‌گی شاریانه‌دا هه‌ڵگری شوناسی دووه‌م بێت ، دوور له‌ هه‌ر هاوزمانی و هاوخوێنیه‌كم له‌ گه‌ڵ عه‌بدولڕه‌حمان مسته‌فاو دكتۆر نه‌جمه‌دین كه‌ریمدا پێموایه‌ ئه‌و دوو كه‌سه‌ وێڕای فشاری زۆری ناسیونالیزمه‌ كوێر بینی كوردو گوشاری حزبه‌كان له‌ سه‌ریان هه‌وڵیان دا شاریانه‌ مامه‌ڵه‌ بكه‌ن ، هه‌ر ئه‌وه‌ی كه‌ رۆیشتنه‌كه‌یان جگه‌ له‌ كورد مایه‌ی نیگه‌رانی ئه‌وانی دیكه‌ش بوو ، راستی قسه‌ی ئێمه‌ ده‌سه‌لمێنێت .

پارێزگاری ئێستای كه‌ركوك ، هه‌ڵگری شوناسی شار نیه‌ ، تێگه‌یشتنی ئه‌و چۆنێتی مامه‌ڵه‌ كردنی له‌ گه‌ڵ كوردو ئه‌وانی تردا ده‌رخه‌ری ئه‌وه‌ن كه‌ ئه‌و ناتوانێ‌ كه‌ركوكی بێت به‌ مانا شاریه‌كه‌ی ، له‌ كه‌ركوكا هاوڵاتی و بوون و ئازادی و پێكه‌وه‌ ژیان گرنگن ، هه‌رهه‌نگاوێك به‌و جۆره‌ی به‌ زیانی هاوڵاتی بوون یان ئازادی بیرو ڕاو راده‌ربڕین ، یاخود پێكه‌وه‌ ژیانی ئاشتیانه‌ بنرێت ، جگه‌ له‌وه‌ی هه‌نگاوێكی ئاوه‌ز دارانه‌ نیه‌و هه‌ڵگری شوناسی شار نیه‌ ، هۆیه‌كیش ده‌بێت بۆ دروستكردنی درزو كه‌لێن له‌ نێو پێكهاته‌كاندا ، چه‌ند هه‌نگاوێكی ماوه‌ی ده‌سه‌ڵاتی پارێزگاری ئێستای كه‌ركوك سه‌لماندی ئه‌و ناتوانێ‌ نه‌شاری بێت ، نه‌نوێنه‌رایه‌تی هه‌مووان بكات ، نه‌ گیانی پێكه‌وه‌ ژیان له‌ نێو شاره‌كه‌دا په‌ره‌ پێبدات .

ئه‌فیونی ناسیونالیزمانه‌ به‌و مانایه‌ی ئه‌گه‌ر جه‌لادیش بیت وه‌ك قوربانی خۆت نمایش بكه‌ ، له‌ رابردودا زیانی زۆری له‌ كه‌ركوك و هاوڵاتیه‌كانی ئه‌و شاره‌ داوه‌ ، ئه‌م گه‌مه‌ ناشرینه‌ سیاسیه‌كانی هه‌ر سێ‌ پێكهاته‌كه‌ی شار به‌ كاریان هێناوه‌ ، ریشه‌كه‌یشی ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ئه‌و ئاوه‌زه‌ خێڵه‌كیه‌ی به‌عس كه‌ عۆجه‌یی و تكریتیه‌كان خاوه‌ندارێتیان ده‌كرد ، كه‌ركوك پێویستی به‌م ناشرینیه‌ نیه‌ ، بۆ كه‌ركوك ئازادی كار ، ئازادی بیرو ڕا ، ئازادی مامه‌ڵه‌ی سیایی بێده‌ستتێوه‌ردانی ده‌ره‌كی گرنگتره‌ له‌وه‌ی پارێزگار چ نه‌ته‌وه‌یه‌كه‌ ، ئه‌مه‌ بۆ خزمه‌تگوزاری و پاك و خاوێنی و ژینگه‌و هه‌لی كاری یه‌كسان و پرسه‌كانی دیكه‌ش هه‌ر وه‌سایه‌ ، ئه‌گه‌ر پارێزگارێكی شاری ئاوه‌زدار شار به‌ڕێوه‌ به‌رێت كه‌ی كێشه‌یه‌ ئاڵای كوردستان به‌ ته‌نیشت ئاڵای عیراقه‌وه‌ هه‌ڵبكرێت یان نا ، هه‌ڵكردنی هه‌ردوو ئاڵای عیراق و كوردستان له‌ سه‌ر قه‌ڵا یان هه‌ر جێگه‌یه‌كی تر لای گشته‌ خه‌ڵك جێی سه‌رنج نیه‌ ئه‌گه‌ر سیاسیه‌كان  نه‌یكه‌ن به‌ كێشه‌ ، كه‌ قسه‌ له‌ پێكه‌وه‌ ژیانی ئاشتیانه‌ ده‌كرێت قسه‌ له‌ ئازادی مرۆڤه‌كان ده‌كرێت، كه‌ی ئه‌وه‌ كێشه‌یه‌ ده‌بێت له‌ بری پردێ‌ ،ئاڵتونكۆپری و له‌ بری دوبز ، دبس له‌ نوسراودا بنوسرێ‌ ، قسه‌كه‌ له‌ سه‌ر ئه‌وه‌یه‌ ئه‌وه‌ كه‌ی ئیشی ده‌سه‌ڵاته‌ ده‌ستوه‌ربداته‌ ئه‌م ئازادیه‌ سه‌ره‌تاییه‌ی مرۆڤه‌وه‌ ،له‌ راستیدا پارێزگاری كه‌ركوك ده‌بێت خۆی داوا بكات ته‌نانه‌ت عه‌ره‌ب و توركمان و كورد ئازاد بن له‌وه‌ی به‌ چ زمانێك عه‌رزو حاڵی بۆ ده‌نوسن ، هه‌روه‌ك ده‌بێت ئه‌مه‌ بكاته‌ فرمان بۆ هه‌موو فه‌رمانگه‌و به‌ڕێوه‌به‌رایه‌تیه‌كانی شاریش ، بۆ ئه‌وه‌ی كه‌س هه‌ست به‌ په‌راوێزخراوی و سته‌م نه‌كات ، نه‌ك نه‌یه‌وێت عه‌رزو حاڵی توركمانی یان كوردی ببینێت .

به‌ كورتی و به‌ كوردی كه‌ركوك حه‌یاتمێكی گه‌ره‌كه‌ كه‌ له‌ ده‌ربڕینی وشه‌كه‌دا بۆ نه‌ته‌وه‌و پێكهاته‌كان جیاوازی نه‌كات و له‌ دڵه‌وه‌ بیڵێ‌ .


ئەم وتارە دەربڕی رای نووسەر خۆیەتی