بایدن میوانداری لوتکەیه‌كی نوێ دەکات؛ "ئامانجه‌كه‌ چینە"

11:43 - 03/09/2022

2585جار خوێندراوەتەوە

خه‌ندان-

کۆشکی سپی رایگەیاند، جۆو بایدن، سەرۆکی ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتوه‌كانی ئەمریکا لە کۆتایی ئەم مانگەدا میوانداری لوتکەیه‌كی نوێ ده‌كات به‌ ئاماده‌بونی سەرکردەکی دورگەی زەریای هێمن، ئەمەش دوایین هەوڵی واشنتنه‌ بۆ روبەڕوبونەوەی چین.

کۆشکی سپی لە بەیاننامەیەکدا رایگەیاند، لوتکەکە رەنگدانەوەی "فراوانکردن و قوڵکردنەوەی هاوکارییەکانی ئەمریکا لە پرسە سەرەکییەکانی وەک گۆڕانی کەشوهەوا، وەڵامدانەوەی پەتا گوازراوه‌كان، بوژانەوەی ئابوری، ئاسایشی دەریایی، پاراستنی ژینگە و پێشخستنی ئازادی و کراوەیی هیندۆ-ئاسیایی"، به‌ڵام تا ئێستا شوێنی به‌ڕێوه‌چونی لوتكه‌كه‌ دیارینه‌كراوه‌.

کۆشکی سپی بانگهێشتی 12 وڵاتی دورگەی زەریای هێمن-ی کردوە
بەرپرسێکی ئیدارەكه‌ی جۆو بایدن رایگەیاندوە، کۆشکی سپی بانگهێشتی 12 وڵاتی دورگەی زەریای هێمن-ی کردوە، لەنێویاندا دورگەکانی سلیمان (وڵاتێكه‌ ده‌كه‌وێته‌ باشوری زەریای هێمن، لە زیاتر لە 990 دورگە پێکهاتوە و ڕوبەرەکەی زیاتر له‌ 28 هه‌زار کیلۆمەتر دوجایە، پایتەختەکەی هۆنیارایە)، کە لە مانگی (نیسان/4)ی رابردودا پەیمانێکی ئەمنییان لەگەڵ چیندا به‌ستوه‌، ئەوەش نیگەرانی واشنتنی زیاترکردوە.

گرنگی زەریای هێمن
ئەمریکا ناوچەی زەریای هێمن بە گۆڕەپانی سەرەکی کێبڕکێ لەگەڵ چین دەزانێت، کە هەوڵ دەدات کاریگەری خۆی لەوێ به‌هێز بكات، دوای ئەوەی کاریگەرییەکەی تەنیا لە ئەمریکا و ئوسترالیادا سنورداربو.
واشنتن پێیوایە بونی سەربازی چین لەم ناوچەیەدا کاریگەرییەکانی کەمدەکاتەوە
واشنتن پێیوایە بونی سەربازی چین لەم ناوچەیەدا کاریگەرییەکانی کەمدەکاتەوە و هاوپەیمانەکانی وەک ئوسترالیا نیگەران دەکات، بەڵام پەکین دوپاتیدەکاتەوە کە هەنگاوەکانی ئاڕاستەی هیچ وڵاتێك نییە.

شارەزایانی ئەمریکی دەڵێن، هاتنە ناوەوەی چین به‌ بەهێزی بۆ ئەو ناوچەیە، واده‌كات به‌ هه‌مان شێوه‌ دەسەڵاتی ئابوری و دیپلۆماسی بە هەمان شێوە بەدەستبهێنێت.

هاوپەیمانی دژی چین
پێده‌چێت ستراتیژی ئەمریکا بۆ ڕوبەووبونەوەی کاریگەرییەکانی چین لەسەر شانۆی جیهانی و بە تایبەت لە هیندستان و زەریای هێمن، پشت بە هاوپەیمانی و هاوبەشی ببەستێت.
لە ساڵی 2021دا ئەمریکا دامەزراندنی هاوپەیمانی ئەمنی "ئۆکۆس"ی راگەیاند
لە ساڵی 2021دا ئەمریکا دامەزراندنی هاوپەیمانی ئەمنی "ئۆکۆس"ی راگەیاند، کە بریتانیا و ئوسترالیا لەخۆدەگرێت، هه‌رچه‌نده‌ هاوپەیمانێتییەکە هیچ ئاماژه‌یه‌كی به‌ چین نه‌كردوه‌، به‌ڵام والێكده‌درێته‌وه‌ كه‌ دژی چین كارده‌كات.
هاوپەیمانی چوارقۆڵی لە ساڵی 2020دا لە شێوەی هاوپەیمانییەکی سەربازیدا دەرکەوت
هاوپەیمانی چوارقۆڵی ئه‌مریكا، هیندستان، ئوسترالیا و ژاپۆن بۆ گفتوگۆی ئاسایش، هه‌رچه‌نده‌ له‌ ساڵی 2004ه‌وه‌ پێكهێنراوه‌، به‌ڵام لە ساڵی 2020دا لە شێوەی هاوپەیمانییەکی سەربازیدا دەرکەوت، ئه‌وه‌ش هاوكات بو له‌گه‌ڵ پەرەسەندنی ئه‌م دواییه‌ و فراوانبونی کاریگەرییە سەربازییەکانی پەکین.

له‌لایه‌كی دیكه‌وه‌ هاوپەیمانی پێنج قۆڵییه‌كه‌ كه‌ وڵاتانی ئه‌مریكا، بریتانیا، کەنەدا، ئوسترالیا و نیوزلەندا لەخۆدەگرێت، هەرچەندە لە سەردەمی جەنگی سارددا گەورە بوە بۆ ئەوەی روبەڕوی یەکێتی سۆڤیەت ببێتەوە، بەڵام چین دەڵێت، لە ساڵانی رابردودا هەوڵەکانی لە دژی حكومه‌تی پەکین چڕكردوه‌ته‌وه‌.

نیشانەکردن

ئەمریکا چین