حاکم قادر لە دیداری خەندان: یەکێتی یەکەمجار نیە توشی کێشە دەبێت، توانیومانە زاڵ بین بەسەریدا

10:47 - 06/10/2021

4296جار خوێندراوەتەوە

خەندان-

حاکم قادر حه‌مه‌جان، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی باڵای سیاسی و به‌رژه‌وه‌ندیی یه‌كێتی رایگەیاند، پێکهێنانی هاوپەیمانی یەکێتی و گۆڕان هەنگاوێکی باش بو، پێشنیاریشیان کردوە لایەنەکان لە کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکان پێکەوە بن و سەردانی زۆر لە لایەنەکانیشیان کردوە و چەند جارێکیش لەسەر ئەو بابەتە نوسیویانە، بەڵام نەگەیشتونەتە ئەنجام، کە "کارێکی خراپ بو، ئێمە پێمانوایە زەرەر بە پرسی کورد دەگەیەنێت". لەبارەی کێشەکانی ناوخۆشەوە دەڵێت، "هەمو کێشەیەک لەناو حزبێکی سیاسیدا کاریگەری خۆی دەبێت، یەکێتی ئەوە یەکەمجار نیە توشی ئەو جۆرە کێشە و گیروگرفاتە دەبێت، بەڵام توانراوە زاڵ بین بەسەریدا".

حاکم قادر حه‌مه‌جان، ئه‌ندامی ئه‌نجومه‌نی باڵای سیاسی و به‌رژه‌وه‌ندیی یه‌كێتی نیشتمانیی كوردستان لەمیانی بەرنامەی دیداری خەندان کە بەرنامەیەکی هەفتانەیە و لەلایەن رۆژنامەنوس هەڤاڵ محەمەدەوە ئامادەو پێشکەش دەکرێت، لەبارەی چوارەمین ساڵیادی ماڵئاوایی مامجەلال رایگەیاند، "ماڵئاوایی مامجەلال نەک هەر خەسارەتێکی گەورە بو لە میللەتەکەمان خەسارەتێکی گەورەبو لە گەلانی عێراق و لەناوچەکەش، چونکە مامجەلال تەنها سکرتێر و رابەری بزوتنەوەیەکی سیاسی نەبو بە تەنها بیرمەندێکی گەورەبو، کەسێکی دیاربو لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان، ناوچەکە و دونیا، تاوەکو ئێستا ئەو بۆشاییەی لە دوای وەفاتی بەجێماوە نەتوانراوە پڕبکرێتەوە، مامجەلال بە ئاگابو لە تەواوی جوڵەو هەمو بزاوتە سیاسیە کۆمەڵایەتییەکان هەر لە باشوری ئاسیاوە بۆ باشوری ئەمریکا و گەلانی ئەفریقا و وڵاتانی عەرەبیش، هەمیشە دەیزانی ئەوەی دەگوزەرێت چی دەخوازێت و دەبێت چی بکەین".

یەکێتی لە سیاسەتی و داڕشتنی رێبازی سیاسیدا سەرکەوتوبوە، بەڵام لە جێبەجێکردندا لەدوای ماڵئاوایی مامجەلال زۆر سەرکەوتو نەبوین
ئاماژەی بەوەشکرد، "یەکێتی نیشتیمانی کوردستان توانیویەتی سود لە توانا و پێگەی مامجەلال وەربگرێت، یەکێتی لە سیاسەتی و داڕشتنی رێبازی سیاسیدا سەرکەوتوبوە، بەڵام لە جێبەجێکردندا لەدوای ماڵئاوایی مامجەلال زۆر سەرکەوتو نەبوین، چونکە بە هەر هەمومان ئەگەر واقعبینیانە قسە بکەین نەمانتوانی ئەو شوێنەی کە مامجەلال دەورو کاریگەری و رۆڵی هەبو پڕبکەینەوە، لەناوخۆشماندا دید و بۆچونی جیاواز لەناوماندا هەبو هەر لەسەرەتای دروستبونی یەکێتییەوە دیدی جیاو بۆچونی جیا هەبوە، بەڵام مامجەلال دەیتوانی سەرکرایەتی و رێبەرایەتی بکات، لەدوای مامجەلال کەس نەیتوانی سەرکردایەتی و رێبەرایەتی ئەو دیدە جیاو بۆچونە جیاوازانە بکات".
دوای سەرۆک مامجەلال بەشێوەیەکی گشتی نەمانتوانی رێبەرایەتی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بە باشی بکەین
لەبارەی ئەوەی بۆچی نەیانتوانیوە ئەزمون لەو حیکمەتەی مامجەلال وەربگرن کە هەیبو بۆ چارەسەرکردنی کێشەکان؟، حاکم قادر وتی، "رەنگە وەکو شەخس توانیبێتمان سود لە حیکمەت و توانا و لێوەشاوەیی و پەیوەندیەکانی لەڕوی سیاسی و کۆمەڵایەتی وەرگرتبێت بەڵام بەشێوەیەکی گشتی نەمانتوانی رێبەرایەتی یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بە باشی بکەین".
 جوانترین دروشم لەمێژوی سیاسیدا تێکۆشەرەکانی یەکێتی لەبەر پەستی سێدارەدا نوسیویانەوە، کە ئەویش دروشمی کەڵژیان و کەمژیان بو
لەبارەی ئەوەی ئایا لەمەودوا دەتوانن پێکەوە سەرکردایەتی یەکێتی بکەن،  حاکم قادر وتی، "دەستپێکی هەمو کارێک چ سیاسی، چ کۆمەڵایەتی و رۆشنبیری یەکبونە، یەکێتی نیشتیمانی کوردستان وێڕای ئەوەی خاوەنی رابردوییەکی پڕ لەسەروەری و ئازایەتی و بوێری و قارەمانێتییە، ئەگەر بگەڕێینەوە بۆ ئەدەبی شۆڕشگێڕی خاوەنی ئەدەبێتی گەورەی بەرگری و خۆڕاگری بو دژ بە زوڵم و زۆرداری رژێمە یەک لەدوای یەکەکانی عێراق، لە هەمانکاتدا لە بوێری و قارەمانێتیدا پێشمەرگە رۆڵی جوامێریان هەبوە، زیندانیە سیاسیەکانی یەکێتی لە روبەڕوبونەوەی زوڵم و زۆرداری رژێمی بەعسدا زۆر ئازایانە و بوێرانە سەرکردەکانی، کادیرەکان روبەڕوی مەرگ دەبونەوە، جوانترین دروشم لەمێژوی سیاسیدا تێکۆشەرەکانی یەکێتی لەبەر پەستی سێدارەدا نوسیویانەوە، کە ئەویش دروشمی کەڵژیان و کەمژیان بو".
خەڵک خزمەتگوزاری و موچەی دەوێت و خەڵک قوربانی و ماڵوێرانی زۆر داوە
لەبارەی دابینکردنی خزمەتگوزاریەکان، کە ئێستا خەڵک گلەیی لەبارەوە دەکەن، حاکم قادر وتی، "ئێمە لە مێژوی خۆماندا وەک یەکێتی بێ هەڵە و کەموکوڕی نەبوین، هەم لە خەباتی پێشمەرگایەتیدا هەم لە خەباتی پەرلەمانیشدا، بۆیە ئێمە داوای لێبوردن لە کۆمەڵانی خەڵک دەکەین لە هەڵە و کەموکوڕیەکانماندا، خەڵک خزمەتگوزاری و موچەی دەوێت و خەڵک قوربانی و ماڵوێرانی زۆر داوە، لەبەرئەوە گلەیی و رەخنەکانی خەڵک و نوسەر و ئەدیب و خاوەن قەڵەمە دڵسۆز و بوێرەکان نیشانەی ناڕەزاییە لە لایەن، بەڵام لە هەمانکاتدا نیشانەی دڵسۆزیانە بۆ هەرێمەکەمان و یەکێتی، ئەمڕۆ گەنجان و لاوان هەلی کاریان دەوێت حەقی خۆیانە، مامۆستایان و موچەخۆران داوای موچەی خۆیان دەکەن ئەمە ئەرکی حکومەتی هەرێمە هەلی کار و موچە دابین بکات، موچە لەروی قانونیەوە سادەترین مافی موچەخۆرانە، ئەرکی حکومەتە بتوانێت بەر بەرنامەیەکی تەواو چارەسەریان بکات". 
 هاوپەیمانێتی نێوان یەکێتی و گۆڕان هەنگاوێکی باش بو، یەکێتی و گۆڕان خاڵی هاوبەشیان زۆر زیاترە لە خاڵی ناکۆکیان
لەبارەی پێکهێنانی هاوپەیمانی کوردستان لەلایەن یەکێتی و گۆڕانەوە حاکم قادر دەڵێت، "هاوپەیمانی کارێکی گونجاوە چ لە روی سیاسی بێت یان لەروی سەربازییەوە، زۆر هاوپەیمانی لە مێژوی گەلان و زلهێزانی دونیا هەبوە و ئێستاش هەیە، لەبەرئەوە هاوپەیمانێتی نێوان یەکێتی و گۆڕان کە دو لایەن یان چەند لایەنێک یان زیاتر هاوپەیمانێتیەک دروست دەکەن لە نێوان خۆیاندا بۆ ئەوەی بتوانن زاڵبن و سەرکەوتوبن، بۆ ئەوەی زۆرینەی دەنگ لە پەرلەمانی عێراق بەدەستبهێنن بۆیە هەنگاوێکی باش بو، یەکێتی و گۆڕان خاڵی هاوبەشیان زۆر زیاترە لە خاڵی ناکۆکیان لەبەرئەوە هەنگاوێکی باش بوە و ئێمە پشتیوانی لەو هاوپەیمانێتیە دەکەین، دەبوایە گەلی کورد و حزبە سیاسیە کوردییەکان هەمو پێکەوە هاوپەیمانێتییەکیان هەبوایە بەتایبەت لە کەرکوک و شوێنە ناکۆکەکان چونکە ئەمڕۆ لە ململانێیەکی گەورەداین لەگەڵ عێراقدا، دەبوایە گەلی کورد بە یەکڕیزی و یەکگرتو لەو ناوچانە بوایە".
پێویستە پێکەوەبین بۆ ئەوەی داکۆکی لە مافە دەستوری و یاساییەکانمان بکەین، پێمانوایە زۆربەی حزبە سیاسیەکان ئێستا هاتونەتە سەر هەمان رێبازی یەکێتی 
پەیوەست بە هۆکاری پێکنەهێنانی هاوپەیمانی لە کەرکوک و ناوچە جێناکۆکەکان، حاکم قادر وتی، "نەیانکرد، ئێمە پێشنیارمان کرد، سەردانی زۆر لە لایەنەکانیشمان کرد و چەندجارێکیش ئێمە لەسەر ئەو بابەتە نوسیمان، بەڵام نەگەیشتینە نەتیجە کە کارێکی خراپ بو، ئێمە پێمانوایە زەرەر بە پرسی کورد دەگەیەنێت، ئێستاش کە نەمانتوانیوە لەم هەڵبژاردنە پێکەوە بین گرنگە نوێنەرەکانمان لە بەغدا بۆ ئەوەی زیاتر داکۆکی لە دۆزی کورد بکەن پێکەوە بن، کە پێکهاتەیەکی گەورەیە و یەکێکە لە پێکهاتە سەرەکییەکانی عێراق، پێویستە پێکەوەبین بۆ ئەوەی داکۆکی لە مافە دەستوری و یاساییەکانمان بکەین، کە ئێمە پێمانوایە بەپێی دروشمەکانی یەکێتی کە ئەمڕۆ ئەو دروشمەی هەڵمانگرتوە کە دروشمی مافی چارەنوسە، زۆربەی حزبە سیاسیەکان ئێستا هاتونەتە سەر هەمان رێباز کە گەلی کورد پێویستی بەوەیە بگات بە  مافی خۆی".
 لەگەڵ بزوتنەوەی گۆڕانیش لە هەمو لایەک هەوڵمانداوە کە پێکەوە بتوانین ژمارەی کورسیەکانمان زیاد بکەین
لەبارەی ئەوەی ئایا پێیوایە لەم هەڵبژاردنەدا یەکێتی و گۆڕان سەرکەوتن بەدەستدەهێنن، حاکم قادر دەڵێت، "هەمو هەڵبژاردنێکی سەرکەوتن و ژێر کەوتنی تێدایە، هەم یەکێتی جەماوەرێکی باشی هەیە و رێکخستنی زۆری هەیە لە هەمانکاتدا کەسوکاری شەهیدان و تێکۆشەری هەیە و لەگەڵ بزوتنەوەی گۆڕانیش لە هەمو لایەک هەوڵمانداوە کە پێکەوە بتوانین ژمارەی کورسیەکانمان زیاد بکەین یان لانیکەم ئەوەی ئێستامان بەدەست بهێنینەوە چ لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان چ لەسەر ناوچە جێناکۆکەکان".
یەکێتی ئەوە یەکەمجار نیە توشی ئەو جۆرە کێشە و گیروگرفاتە دەبێت بەڵام توانراوە زاڵ بین بەسەریدا
لەبارەی ئەوەی ئایا کێشە ناوخۆییەکانی یەکێتی و گۆڕان ئەمجارە کاریگەری نابێت لەسەر کەمبونەوەی ژمارەی کورسییەکانی هەردو حزب، حاکم قادر رونیکردەوە، "هەمو کێشەیەک لەناو حزبێکی سیاسیدا کاریگەری خۆی دەبێت، یەکێتی ئەوە یەکەمجار نیە توشی ئەو جۆرە کێشە و گیروگرفاتە دەبێت بەڵام توانراوە زاڵ بین بەسەریدا، ئێستاش بەرژەوەندیەکانی گەلەکەمان، بەرژەوەندی و خواستی گەلە رەسەنەکەمان ئەوە دەخوازێت کە هەمو پێکەوە زاڵ بین بەسەر ئەو کۆسپ و رێگریانەی لەبەردەمماندا، چونکە وەکو وتم هەمو ناکۆکی و ململانێ لەنێو حزبێکی سیاسی یان دو حزبدا یان بەرامبەر بە یەکتری کاریگەری خۆی دەبێت، گرنگ ئەوەیە ئێمە بتوانین باش لەو حەقیقەتە بگەین، کە ئەو ململانێیە لەنێوان لایەنەکاندا دەبێت لەگەڵ بواری خزمەتگوزاری بکەین".
مانای وانیە کە لە حکومەتدا بین ناتوانین رەخنە بگریت، مانای وانیە کە ئەمن ئەندامی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانم نابێت رەخنە لە حزبەکەم بگرم
پەیوەست بە گلەیی بەرپرسانی یەکێتی و گۆڕان لە حکومەت لەکاتێکدا ئەوان خۆیان بەشدارن لە کابینەی نۆیەمدا، حاکم قادر دەڵێت، "مانای وانیە کە لە حکومەتدا بین ناتوانین رەخنە بگریت، مانای وانیە کە ئەمن ئەندامی یەکێتی نیشتیمانی کوردستانم نابێت رەخنە لە حزبەکەم بگرم، ئەو بۆچونە بۆچونێکی دروست نیە، رەخنەگرتن مانای ئەوەنیە کە دژی حکومەتەکەیت، رەخنە گرتن مانای ئەوە نیە کە دژی حزبەکەیت، رەخنەگرتن بۆ ئەوەیە هەڵە و کەموکوڕییەکان چاک بکەین، کە رەخنە لە حکومەت دەگیرێت حکومەت بەرپرسە لە خزمەگوزاری، حکومەت دەبێت چاوی کراوەبێت و ناحەقی و زوڵمەکان بتوانێت چارەسەری بکات و گوێگرێکی باش بێت لەوەی مامۆستایەک فەرمانبەرێک و کاسبکارێک رەخنە دەگرێت مانای وانیە کە دژی حکومەت و حزبە سیاسیەکانە، ئەو جۆرە رەخنانە نیشانەی دڵسۆزیانە بۆ حکومەت و حزبەکانە، بۆیە ئەو رەخنانە دەگیرێت بۆ ئەوەی خۆت چاکبکەیت، چونکە مەسەلەی رەخنەو رەخنەلەخۆگرتن یەکێک بوە لە پڕەنسیپەکانی ناو یەکێتی".
لەکابینەی حەوتەمەوە رێگای سەرەکی سلێمانی- دەربەندیخان لە کابینەی حەوتدا دەستیپێکردوە، کابینەکە تەواوبو رێگاکە تەواونەبوە
حاکم قادر وتیشی، "هەمیشە وتومە و ئێستاش دەیڵێمەوە، لەکابینەی حەوتەمەوە رێگای سەرەکی سلێمانی- دەربەندیخان لە کابینەی حەوتدا دەستیپێکردوە، کابینەکە تەواوبو رێگاکە تەواونەبوە، کابینەی هەشت تەواوبو رێگاکە تەواونەبو، لەکاتێکدا هەردو کابینەکە وەزیری ئاوەدانکردنەوە سەر بە یەکێتی نیشتیمانی کوردستان بوە بەڵام نەیانوتوانیوە رێگاکە تەواوبکەن، بۆچی؟، بۆیە ئێمە کە لە یەکێتیداین مانای وانیە کە لە رەخنە نەگرین و چاو لە کەموکڕییەکانی حکومەت بپۆشین، رێگای خەلەکان- رانیە بە هەمان شێوە لە کابینەی حەوتەمدا دەستیپێکردوە دەبوایە حکومەتی هەرێم و پەرلەمانی کوردستان لیژنەی تایبەتی بناردایە بۆ ئەوەی بزانرێت هۆکار چیە ئەو رێگایانە تەواوناکرێن و بۆچی دواکەوتوە، پارەکەی بۆ دابینەکراوە؟ یان پارەکەی بۆ دابینکراوە و نەتوانراوە جێبەجێ بکرێت بۆیە هەرکەسێک رەخنە لە حکومەت دەگرێت لەشوێنی خۆیدایە و راست و رەوانە".
لە ساڵی 2000 تا 2006 شاری سلێمانی پێشەنگی نەک شارەکانی هەرێمی کوردستان لە خزمەت و ئاوەدانکردنەوە پێشەنگی هەمو شارەکانی عێراقیش بو
حاکم قادر ئەوەشی خستەڕو، "من بۆ خۆم سەرۆکی شارەوانی هەڵبژێردراوبوم لەگەڵ ئەنجومەنێکی شارەوانی، وتارێکی خوالێخۆشبو رابەری کۆچکرد و مامجەلال لەسەر کارەکانی شارەوانی سلێمانی هەیە و بڵاویکردوەتەوە، لە ساڵی 2000 تا 2006 شاری سلێمانی پێشەنگی نەک شارەکانی هەرێمی کوردستان لە خزمەت و ئاوەدانکردنەوە پێشەنگی هەمو شارەکانی عێراقیش بو، جەنابی مامجەلال چەند نمونەیەکی هێناوەتەوە، دەڵێت، جارێکیان وەفدێکی بیانی هاتنەلام کە سەردانی زۆر لە شارەکانی عێراق و کوردستانیان کردبو لە ساڵانی 2000 بۆ 2006 ئەڵی کە هاتنە شاری سلێمانی و خزمەتگوزاریەکانیان بینی بۆمنیان باسکرد وتویانە سلێمانی لە پێشکەوتن و ئاوەدانکردنەوە دەڵێی شارێکی ئەوروپیەو بەکوردی قسە دەکەن، لەو سەردەمەدا لەروی خزمەتگوزاری، دروستکردنی پارک و باخچەکان و مافی مامۆستایان و فەرمانبەران بە پێدانی شوێنی نیشتەجێبون و زەوی پێشەنگ بوە، ساڵی 2005 ئەنجومەنی پارێزگاکان هەڵبژێردرا، یەکێتی لە هەڵمەتی هەڵبژارداندا داوامان لە خەڵکی هەولێر و دهۆک دەکرد دەنگ بە یەکێتی بدەن بۆ ئەوەی هەولێر و دهۆک وەکو سلێمانی لێبکەین".
ئێستا کە سلێمانی دواکەوتوە ئۆباڵەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کاربەستەکانمان لە شاری سلێمانی و لە حکومەتی هەرێمی کوردستان
لەبارەی کەمبونەوەی خزمەتگوزاریەکان و خراپی رێگاوبانەکان کە ئێستا لە سلێمانی گلەیی زۆری لەبارەوە دەکرێت، حاکم قادر دەڵێت، "ئێستا کە دواکەوتوە ئۆباڵەکەی دەگەڕێتەوە بۆ کاربەستەکانمان لە شاری سلێمانی بە شارەوانی، ئاو و ئاوەڕۆ، تەندروستی و کارەبا و هەمو نوێنەرەکانیشمان لە حکومەتی هەرێمی کوردستان".