سیروان محەمەد له‌ دیداری خه‌ندان رێگریەکانی بەردەم بازرگانان و جوڵەی ئابوری له‌ كوردستان ئاشکرا دەکات

10:25 - 03/08/2021

4527جار خوێندراوەتەوە

خەندان-

سەرۆکی ژوری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی رایگەیاند، کۆمەڵێک کێشە هه‌ن لە دەروازەکان کەوا ناتوانێت خۆی بگونجێنێت لەگەڵ ئەو یاسا و رێسایانەی کە لەلایەن حکومەتی ناوەندەوە دەردەچێت، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شپرزەییەی کە لە دەروازەکانی خواروی عێراقدا هەیە بەتایبەتی "ئوم قەسر" کەوا کاڵایەکی زۆر لێیەوە دێت، له‌وێ یاساکان بەتەواوەتی جێبەجێ ناکەن و هاوکاری خەڵک دەکەن گومرگەکان کەم وەردەگرن، ئەوە وایکردوە کاریگەری بکاتە سەر دەروازەکانی كوردستان، ده‌شڵێت، "هەر بازرگانێک کە کاڵا لە دەروازەکان دەهێنێتە هەرێم بەڕێژەی 3% باجی لێوەردەگیرێت، بەبێ ئەوەی بزانرێت ئەو کاڵایە دەفرۆشرێت یاخود نا".

سیروان محەمەد، سەرۆکی ژوری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی لەمیانی لە بەرنامەی دیداری خەندان کە بەرنامەیەکی هەفتانەیە و لەلایەن رۆژنامەنوس هەڤاڵ محەمەدەوە پێشکەش دەکرێت، رایگەیاند، "ئێستا ئاڵوگۆڕی بازرگانی لە دەروازەکانی سنوری پارێزگای سلێمانی ناتوانین بڵێین زۆرباشە یان زۆر خراپە، لەبەرئەوەی کۆمەڵێک کێشە هەیە لە دەروازەکان کەوا ناتوانێت خۆی بگونجێنێت لەگەڵ ئەو یاسا و رێسایانەی کە لەلایەن حکومەتی ناوەندەوە دەردەچێت، ئەوەش دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شپرزەییەی کە لە دەروازەکانی خواروی عێراقدا هەیە بەتایبەتی ئوم قەسر کەوا کاڵایەکی زۆر لێیەوە دێت، یاساکان بەتەواوەتی جێبەجێ ناکەن و هاوکاری خەڵک دەکەن گومرگەکان کەم وەردەگرن، ئەوە وایکردوە کاریگەری بکاتە سەر دەروازەکانی ئێمە و ئەو مامەڵەی بازرگانیانە بگەڕێتەوە بۆ دەروازەکانی خواروی عێراق".

کاری قاچاغچێتی لە سنورەکان کە باس دەکرێت ناگەڕێتەوە بۆ کاری بازرگانی و بەڕێوەبەری دەروازەکانی دەتوانن زیاتر لەبارەیەوە بدوێن
ئاماژەی بەوەشکرد، کاری قاچاغچێتی لە سنورەکان کە باس دەکرێت ناگەڕێتەوە بۆ کاری بازرگانی و بەڕێوەبەری دەروازەکانی دەتوانن زیاتر لەبارەیەوە بدوێن، پەرلەمانتارانی کوردستانیش درێغیان نەکردوە و بەردەوام باسی ئەوە بابەتەیان کردوە، بەڵام "ئێمە نەچوینەتە ناو ناوەڕۆی ئەو بابەتەوە، ئەوکارە بەشتێکی باش نازانین و حەزیشمان نەکردوە لەسەر ئەو بابەتە قسە بکەین، چونکە کۆمەڵێک خەڵکی خۆی رەنگە ئەو کارەبکات، پەرلەمانتاران قسەی خۆیان کردوە و ئەوان بەدواداچونیان کردوە".
لەگەڵ ژورە بازرگانییەکانی جیهاندا پڕۆتۆکۆڵی لێکتێگەیشتنمان هەیە، دوایین جار پڕۆتۆکۆڵێکمان لەگەڵ ژوری بازرگانی واشنتن واژۆکرد
لەوەڵامی ئەو پرسیارەی کە ژوری بازرگانی وێنەیەکی گەورەی هەیە لەسەر ئاستی سلێمانی و زۆرجار شاندەکان کە دێنە پارێزگاکە دوای سەردانی پارێزگار سەردانی ژورەکە دەکەن، ئایا تا ئێستا کارەکانی ژوری بازرگانی لە ئاستی پێویستدا بوە، سیروان محەمەد باسی لەوەکرد، "ئێمە لەگەڵ ژورە بازرگانییەکانی جیهاندا پڕۆتۆکۆڵی لێکتێگەیشتنمان هەیە، دوایین جار پڕۆتۆکۆڵێکمان لەگەڵ ژوری بازرگانی واشنتن واژۆکرد، کە بەراستی گەورەترین دەستکەوت بو بۆ یەکێتی ژورە بازرگانییەکانی هەرێمی کوردستان، ئەو پێشانگا نێودەوڵەتییانەی کە دەکرێت لە وڵاتانی دیکە بازرگانانی لێئاگادار دەکەین و هەوڵدەدەین شاندی بازرگانی بەرەو ئەو جێگایانە بەرین کەوا پێشانگایانەی لێدەکرێتەوە و دەتوانم بڵێم رێژەیەکی زۆر وەکالاتی بازرگانی لە شاری سلێمانی وەرگیراوە".
یەکێتی ژورە بازرگانییەکانی عێراق هەڵبژاردنێکیان کردوە، بەڵام تەنها شکڵی بوە
لەبارەی ئەوەی بۆچی لە ساڵی 2006ەوە هەڵبژاردنی ژورە بازرگانییەکانی هەرێمی کوردستان بەڕێوەنەچوه‌، لەکاتێکدا ئەوان ئەندامن لە یەکێتی ژورە بازرگانییەکانی عێراق  و یەکێتی ژورە بازرگانییەکانی عێراقیش هەڵبژاردنی کردوە، سیروان محەمەد وتی، "یەکێتی ژورە بازرگانییەکانی عێراق هەڵبژاردنێکیان کردوە، بەڵام تەنها شکڵی بوە، بەڵام هەڵبژاردن لە چوار پارێزگا بەهۆی ئەو دۆخەی عێراقی تێدایە بو نەکرا، لەگەڵ یەکێتی ژورە بازرگانییەکانی عێراقدا بڕیارمانداوە ئینشاللە لە عێراق و هەرێمی کوردستان بە یەک پاکێج هەڵبژاردن بکەین".
یاساکەی ئێمە دەڵێت، چوار ساڵ قابیلی نوێکردنەوەیە، نەیوتوە هەر چوار ساڵ و دواتر هەڵبژاردن بکرێت، رەنگە واشپێویست بوبێت
لەبارەی ئەوەی ژورە بازرگانییەکان چۆن خۆیان نوێکردوەتەوە، سەرۆکی ژوری بازرگانی و پیشەسازی سلێمانی رونیکردەوە، "یاساکەی ئێمە دەڵێت، چوار ساڵ قابیلی نوێکردنەوەیە، نەیوتوە هەر چوار ساڵ و دواتر هەڵبژاردن بکرێت، رەنگە واشپێویست بوبێت و کۆبونەوەمان لەسەر کردوە و رای حکومەت و رای کۆمەڵێک خەڵک وابوبێت کە رەنگە مانەوەمان باشتربوبێت، لەبەرئەوەی ئێمە کۆمەڵێک بازرگانین لە ژورە بازرگانییەکان کار دەکەین بەڵام بە ئەکید گۆڕانکاری بونی باشترە لە نەبونی، حەتمەن ئێمەش ماوەیەکە ماندوبوین و بتوانین کۆمەڵێک بازرگانی حەقیقی بێنە ژورە بازرگانییەکان و دەستاو دەستی دەسەڵات بکرێت".
ژورە بازرگانییەکانی عێراق داهاتیان نیە و لاواز بون و توانای خۆبژێویان نیە، زۆرجار ژوری بازرگانی ئێمە هاوکاریان بوین بۆ ئەوەی نەکەوێت
وتیشی، "ژورە بازرگانییەکانی هەرێمی کوردستان چالاکترین ژور بون لە ئاستی عێراقدا، ژورە بازرگانییەکانی عێراق زۆرجار راوێژ بە ئێمە دەکەن و ئێمە زۆر پەیوەندیمان هەیە لەگەڵیاندا، ئەو شتانەی ئێمە بەوانی دەدەین ئەوان سودیان لێبینیوە، ئەو بڕە پارەیەی کە بەپێی یاسای بۆ ئێمەیان داناوە و دەبێت بیدەین بە یەکێتی ژورە بازرگانییەکانی عێراق زۆرجار رەنگە ژوری بازرگانی هەبێت کە خۆی لێشاردبێتەوە، داهاتیشمان هەبوە، ژورە بازرگانییەکانی عێراق داهاتیان نیە و لاواز بون و توانای خۆبژێویان نیە، زۆرجار ژوری بازرگانی ئێمە هاوکاریان بوین بۆ ئەوەی نەکەوێت، یەکێک لەوانە ژوری بازرگانی کەرکوک بوە کە دۆخی ئابوری زۆر خراپ بو،  کە کۆمەڵێک بازرگانی کوردی تێدایە و بەتوانان، وایلێهاتبو زۆر لاواز ببون ئێمە و ژوری بازرگانی هەولێر و دهۆکیش هەر لایەکمان بڕی 50 ملیۆن دینارمان پێدان بۆ ئەوەی نەکەون، با جەنابت بزانیت ژورە بازرگانییەکانی هەرێم بوەتە قەڵغانێک بۆ ژورە بازرگانەکانی عێراق".
هەر بازرگانێک کە کاڵا لە دەروازەکان دەهێنێتە هەرێم بەڕێژەی 3% باجی لێوەردەگیرێت، بەبێ ئەوەی بزانرێت ئەو کاڵایە دەفرۆشرێت یاخود نا
لەبارەی یاسای نوێی باج، کە زۆرجار بازرگانان ناڕەزایی دەردەبڕن و دەڵێن، حکومەتی هەرێمی کوردستان ساڵانە لە سەرەتای ساڵەوە باجیان لێوەردەگیرێت، سیروان محەمەد دەڵێت، "هەر بازرگانێک کە کاڵا لە دەروازەکان دەهێنێتە هەرێم بەڕێژەی 3% باجی لێوەردەگیرێت، بەبێ ئەوەی بزانرێت ئەو کاڵایە دەفرۆشرێت یاخود نا، تەنانەت هەندێک کاڵا بەهۆی بونی وادەی بەسەرچونییەوە رەنگە توشی زەرەر بوبێت، ئێمە نوسراومان کردوە و بەڕێوەبەری گشتی گومرگ وەڵامی داوەتەوە و ئەوەبوە ئەو پارەیە گومرگە و پەیوەندی بە باجەوە نیە، لەکاتێکدا لەروی یاساییەوە نایاساییە، هەروەها دەیان و سەدان کۆمپانیامان هەیە بەهۆی ئابوری کوردستانەوە وەستاون و کاریان نەماوە، بەڵام بەپێی ئەو یاسایەی کە دەریان کردوە دەبێت باج بدەن ئیتر قازانج بکەن یان نا، لەکاتێکدا لە دنیادا کە کۆمپانیایەک کاری نابێت هاوکاری دەکرێت بۆ ئەوەی نەکەوێت نەک پارەی لێبسەنرێت".
لەکاتی وەرزی بەرهەمی کشتوکاڵییەوە نابێت بەرهەمی کشتوکاڵی داخڵ ببێت، سروشتی پارێزگاکانی خواری عێراقیش وایە حەزیان لە بەرهەمی ناوخۆی خۆیە
لەبارەی کێشەی جوتیاران لە ساغکردنەوەی بەرهەمەکانیان، سیروان محەمەد وتی، "عێراق هەنگاوی ناوە و کۆمەڵێک رێنمایی و بڕیاری دەرکردوە کە لەکاتی وەرزی بەرهەمی کشتوکاڵییەوە نابێت بەرهەمی کشتوکاڵی داخڵ ببێت، سروشتی پارێزگاکانی خواری عێراقیش وایە حەزیان لە بەرهەمی ناوخۆی خۆیە، ئێستا کە لە کوردستانەوە بۆیان دەچێت زۆر پێیان باشترە لە تورکی و ئێرانییەکە و پارە زیاتریش دەکات، رێککەوتنێکیش کراوە لەگەڵ سعودیە و ئەمساڵ ئەگەر هەنارمان زیادبو بتوانین بازاڕی سعودیەی پێ پڕ بکەین".
دەبێت هەوڵ بدەین کە پارەی ئەم وڵاتە نەچێتە دەرەوە و پارە لە پڕۆژە وەبەرهێنەرانی پیشەسازی، گەشتیاری و کشتوکاڵ خەرج بکرێت، ئەمنییەتی شار دەبێت بپارێزین
لەبارەی هاوکاری و پشتیوانی وەبەرهێن و بازرگانان، سیروان محەمەد وتی، "لە هەمو دونیا بازرگان و وەبەرهێنەران رێزی تایبەتی خۆیان هەیە، دەبێت ئێمە ئەمنییەت بدەین بە سەرمایەداران، ئێمە زەمینەمان زۆر بۆ خۆشکراوە، کۆتا جار دروستکردنی گەورەترین شاری پیشەسازی بانە بو، کە هەمو خزمەتگوزارێکی تێدایە، ئەگەر وەبەرهێنەران لێرە بکرێت دەیان کەناڵی میدیا دەڵێن بە بەهای 20 ملیۆن دۆلار زەوی دراوە بە سەرمایە داران، ئێمە دەبێت هەوڵ بدەین کە پارەی ئەم وڵاتە نەچێتە دەرەوە و پارە لە پڕۆژە وەبەرهێنەرانی پیشەسازی، گەشتیاری و کشتوکاڵ خەرج بکرێت، ئەمنییەتی شار دەبێت بپارێزین هەرچەندە ئەمنییەتمان هەبوە، ئەگەر ئەمنیەتمان نەبوایە نەمان دەتوانی کەسابەت بکەین، بەوهۆیەوە کۆمەڵێک خەڵکی سەرمایەدار دروستبوە لەم وڵاتەدا".