مەحمود محەمەد لە دیداری خەندان لەبارەی کۆنگرەی پارتی، سیاسەتی نەوت و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ یەکێتی و پەکەکە دەدوێت

10:50 - 29/06/2021

20046جار خوێندراوەتەوە

 

خەندان- هیوا عەبدوڵا

مەحمود محەمەد، وتەبێژی و ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی دیموکراتی کوردستان رایگەیاند، بەهۆی بڵابونەوەی ڤایرۆسی کۆرۆنا و وەک پابەندبونێک بەرێنماییە تەندروستییەکان تائێستا وادەی کۆنگرەی 14هەمینی حزبەکەیان دیارینەکراوە، دەشڵێت، "یەکێتی پێیەکی لە حکومەت و پێیەکی دیکەی لەئۆپۆزسیۆنە، ئەوەندەی ئەوان رەخنە لەحکومەت دەگرن و باس لەکێشەکانی دەکەن یان ئەوەندەی ئەوان هێرشدەکەنەسەر حکومەت، لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆن ئەوەندە هێرش ناکەنەسەر حکومەت".

کۆنگرەی پارتی بەهۆی  بڵاوبونەوەی پەتای کۆرۆنا دواخرا

مەحمود محەمەد، وتەبێژ و ئەندامی مەکتەبی سیاسی پارتی لەبەرنامەی دیداری خەندان کە بەرنامەیەکی هەفتانەیە و لەلایەن رۆژنامەنوس هەڤاڵ محەمەدەوە پێشکەش دەکرێت، رایگەیاند، پارتی ماوەی دو ساڵە بەرنامەی وایە کۆنگرە ئەنجام بدات و لیژنەی تایبەتیشی دروستکردوە بۆ ئەوەی روانگەی پارتی بۆ چوار ساڵی داهاتو بنوسنەوە و بەرنامەی حزب دابڕژێنەوە، بەڵام بەهۆی بڵاوبونەوەی پەتای کۆرۆنا لەکوردستان نەدەکرا رێکارەکانی خۆپاراستن بشکێنرێن بۆیە وادەی کۆنگرە چەندجارێک دواخرا، چونکە لەکۆنگرەدا ژمارەیەکی زۆری خەڵك کۆدەبنەوە و لیژنەکانیش بەبەردەوامی کۆبونەوە دەکەن، بۆیە تاکاتێکی دۆخی تەندروستی باشتر دەبێت کۆنگرە دواخراوە.

وادەی ئەنجامدانی کۆنگرەی 14هەمینی پارتی دیارینەکراوە

ئاماژەی بەوەشکرد، تائێستا وادەی ئەنجامدانی کۆنگرەی 14هەمینی پارتی دیارینەکراوە، بەڵام لیژنەی ئامادەکاری کۆنگرە چەندین ئامادەکاری بۆ ئەنجامدانی کۆنگرەکە کردوە و هەوڵی داوە بەشێوەیەکی مۆدێرن بەڕێوەبچێت، جگە لەدۆخی تەندروستی و پاراستنی تەندروستی ئەندامانی کۆنگرە، هیچ هۆکارێکی دیکە لەپشت دواخستنی کۆنگرەی پارتییەوە نیە.

گفتوگۆمان لەسەر گۆڕانکاری لەهەیکەلیەتی ئیدارەدانی پارتی نەکردوە

پەیوەست بەهەڵبژاردنەوەی مەسعود بارزانیش بەسەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان، مەحمود محەمەد وتی، " ئەم بابەتە دەگەڕێتەوە بۆ کۆنگرە و رای جەنابی کاک مەسعود لەکاتی کۆنگرەدا ئەوە دەهێڵینەوە بۆ ئەو کاتە، پەیوەست بە گۆڕانکاریش لەهەیکەلیەتی ئیدارەدانی پارتی ئێمە تائێستا هیچ گفتوگۆیەکمان لەسەر ئەو بابەتە نەکردوە و سوپاس بۆ خوا جەنابی سەرۆک هەم تەندروستی باشە و  هەم لەئیش و کارەکانیشدا زۆر بەجدی موتابەعەی هەمو ئیش و کارەکان دەکات".

هیچ بڕیارێک نەبوە بۆ کۆبونەوەی نێوان مەسعود بارزانی و لاهور شێخ جەنگی 

پەیوەست بە کۆبونەوەی نێوان پارتی و یەکێتی و بەتایبەتی کۆبونەوەی نێوان مەسعود بارزانی و لاهور شێخ جەنگی، وتەبێژی پارتی دیموکراتی کوردستان ئەوەی خستەڕو، هەرچەندە هیچ بڕیارێک بۆ ئەو کۆبونەوەیە (کۆبونەوەی نێوان مەسعود بارزانی و لاهور شێخ جەنگی) نەدراوە، بەڵام کۆبونەوەی نێوان پارتی و یەکێتی دەبوایە بکرابوایە و کرا، چەندین کۆبونەوە لەنێوان هەردو حزبەکەدا ئەنجامدراوە بەڵام کۆبونەوەی لەو ئاستەدا نەبڕیاری لێدرابو و نەرەتیشکراوەتەوە، پرسی کۆبونەوەش لەو ئاستەدا بابەتی هەندێک دەزگای راگەیاندن و کەسایەتی بو کەخواستی ئەوەیان هەبو کۆبونەوەی لەنێوان سەرۆکی پارتی دیموکراتی کوردستان و هاوسەرۆکی یەکێتی بکرێت، بەڵام بڕیاری لەو جۆرە نەدرابو چونکە ئەنجامدانی کۆبونەوەی لەو شێوەیە پەیوەندی هەیە بەزەمینەیەکی پەیوەندییەکان کەتا چ ئاستێک خۆشتردەبێت لەئێستادا.

لەو رێککەوتنەی کراوە لەنێوان هەردولاماندا  یەکێتی خۆی بە مولزەم نازانێت

باسی لەوەشکرد، هۆکاری کۆنەبونەوەی پارتی و یەکێتی پەیوەندی هەیە بەو گرفتانەی دێنەپێش بەتایبەت پارتی و یەکێتی هەردوکیان لەدەسەڵاتدان و زۆرجار ئەو گرفتانەی دێنەپێش رێگری دەکات لەزیاتر لێکنزیکبونەوە، پێشوتریش هەردو حزب رێککەوتنێکیان هەبو کە رێککەوتنێکی زۆر باش بوە و هەمان رێککەوتنیش لەگەڵ بزتنەوەی گۆڕان واژۆکراوە، بەڵام "لەو رێککەوتنەی کراوە لەنێوان هەردولاماندا  یەکێتی خۆی بە مولزەم نازانێت لەجێبەجێکردنیدا و زۆرجار کارتی گوشار بەکاردەهێنێت بۆ مەسەلەی هەندێک بابەت کەلە بنەڕەتدا خاڵێکە لەرێککەوتنی نێوانمان، بۆیە تەسەور دەکەین ئەو رێگریانە ئەگەر وردە وردە چاک بکرێن، تەسەور دەکەین کۆبونەوەکان بکرێن و زۆر ئاساییە ئێمە دو حزبین و مونافیسین، بەڵام دەبێت مونافەسەیەکی سیاسیانە بێت و لەسەر بەرهەم تێڕوانینەکان بێت و لەسەر کردەوە و پڕۆژەکانمان بێت لەبوارەکانی سیاسی، ئابوری و کۆمەڵایەتی کەئێمە چیمان پێیە و ئەوان چییان پێیە و چۆن ململانێی یەکتر بکەین، بەڵام بەداخەوە هەندێک فەوزای سیاسی هەیە ئەو فەوزای سیاسییە زۆرجار ڕێ لە ئیشە گرنگەکان دەگرێت".

یەکێتی  پێیەکیان لەحکومەت و پێکی دیکەیان لەئۆپۆزسیۆنە

وتەبێژی پارتی ئەوەشی خستەڕو، پارتی و یەکێتی لەیەکەم خاڵی رێککەوتنی پێکهێنانی حکومەت لەسەر ئەوە رێککەوتون کە قەوارەی هەرێم دەبێت بپارێزرێت، بەڵام لەلایەن ئەوان و بەشێکی ئەندامانی سەرکردایەتییانەوە بانگەشەی ئەوەیان دەکرد هەرێمی دیکە دابمەزرێنن، هەروەها کۆکردنەوەی واژۆ بۆ بەهەرێمکردنی سلێمانی بە "چاونوقاندنی ئەوان و بەڕێپێدانی ئەوان کۆکرایەوە، بۆیە دەبێت یەکێتی ئەوە بزانێت هەندێك شت هەیە هەروا دەرباز نابێت ، خاڵێکی دیکەی رێککەوتنمان لەگەڵ یەکێتی ئەوەبو کە حکومڕانی هەرێمی کوردستان حکومەت لەسەرتاسەری کوردستان بیکات، بەڵام ئەوان پێیەکیان لەحکومەت و پێکی دیکەیان لەئۆپۆزسیۆنە، ئەوەندەی ئەوان رەخنە لەحکومەت دەگرن و باس لەکێشەکانی دەکەن یان ئەوەندەی ئەوان هێرشدەکەنەسەر حکومەت، لایەنەکانی ئۆپۆزسیۆن ئەوەندە هێرش ناکەنەسەر حکومەت"، پارتی لەم بابەتەدا چەندینجار نیگەرانییەکانی گەیاندوەتە یەکێتی کە چاوەڕوانی ئەوەن لایەنە پێکهێنەرەکان پشتیوانی ئەو کارنەمەیە بکەن کەلەسەری رێککەوتون و لەکوێش حکومەت توشی ئاستەنگی بو هەموان پشتیوانی بن بۆ تێپەڕاندنی ئاستەنگییەکان.

لەم هەڵبژاردنەدا  رێژەی دەنگەکانی پارتی بەرەو پێش دەچێت

سەبارەت بە هەڵوێستی پارتی لەسەر رێککەوتنی یەکێتی و گۆڕان بۆ بەشداریکردن بەیەک لیست لەهەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراق، مەحمود محەمەد وتی، ئەوە رێککەوتنی نێوان دو حزبە و حزبەکان مافی خۆیانە بەیەکەوە رێککەوتن ئەنجام بدەن، بەڵام لەسەر حسابی حزب و هەندێکی شتی گشتی نەبێت، پارتیش دڵنیایە لەرێژەی دەنگی خۆی و لەساڵی 1992ەوە کە هەڵبژاردن دەکرێت خەڵکی کوردستان متمانەی داوە لەپارتی و رێبازی بارزانی بۆیەش زۆرینەی دەنگەکان بۆ پارتی دیموکراتی کوردستان بوە، ئێستاش باوەڕیانوایە رێژەی دەنگەکانیان بەرەو پێش دەچێت، بەڵام بۆ دوای هەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراق لەگەڵ لایەنە کوردستانییەکان باسیانکردوە کەدەکرێت بۆ سەرجەم پرسەکان هەماهەنگی و لێکتێگەیشتن ئەنجام دەبن.

لەناو ئەو لایەنانەی گفتوگۆمان لەگەڵ کردون،  رەوتی سەدر لەهەمویان نزیکتر بو

لەبارەی کۆبونەوەکانی پارتی و لایەنەکانی دیکەی عێراق و پرسی پێکهێنانی حکومەت دوای هەڵبژاردنەکان وتەبێژی پارتی وتی، ئامانج لەو کۆبونەوانە بۆ ئەوەیە هەمو لایەنەکان دەیانەوێت بۆ چۆنیەتی پێکهێنانی حکومەت لەدوای هەڵبژاردنەکان جۆرێک لە لێکتێگەیشتنیان هەبێت، بۆیە چەندیجار شاندی پارتی دیموکراتی کوردستان سەردانی بەغدای کرد و لەگەڵ لایەنە شیعی و سونییەکان کۆبوەتەوە، هەرلایەنێکیش کەلە بیروڕاکانی حزبەکەیان و بەرژەوەندی خەڵکی کوردستان نزیک بێت لەگەڵ ئەو لایەنە لێکتێگەیشتن دەکەن، لەکۆتایشدا ئەو لایەنانەی گفتوگۆیان لەگەڵ کردون  رەوتی سەدر لەهەمویان نزیکتر بوە و پێشبینی دەکەن دوای هەڵبژاردن لێکتێگەیشتن لەنێوان هەردولادا دروست ببێت.

حکومەتی سێبەر لەعێراقدا لەحکومەتی فەرمی بەهێزترە

ڕونیشیكردەوە، حکومەتی ئێستای عێراق کە لەلایەن مستەفا کازمی سەرۆکایەتی دەکرێت "دەستی بەستراوە" و حکومەتی سێبەر لەعێراقدا لەحکومەتی فەرمی بەهێزترە، بەوهۆیەش کازمی سەرەڕای ئەوەی وەک پارتی و هەرێمی کوردستان پشتیوانیان کردوە، بەڵام بەهۆی ئەو ئاستەنگیانەی لەبەردەمیدان ناوبراو ناتوانێت سەرجەم ئەو بەڵێنانەی بەلایەنەکانی داوە جێبەجێیان بکات.

بۆ بەرەنگاری سیاسەتی پوکانەوە و بچوکردنەوەی هەرێمی کوردستان، پەنامانبرد بۆ فرۆشتنی نەوت

سەبارەت بەو پرسیارەی کەتائێستاش پارتی لەگەڵ سیاسەتی فرۆشتنی نەوت بەشێوەیەکی سەربەخۆ، مەحمود محەمەد وتی، لەم بابەتەدا پشت بە دەستوری عێراق دەبەستن، چونکە دەستور رێگەیداوە بەهەرێمی کوردستان کەجۆرێک لەسەربەخۆی لەبابەتی نەوت و هەندێک بابەتی دیکەدا هەبێت و لەدەسەڵاتی " الحصري" حکومەتی فیدڕاڵدا نیە، بۆیە بابەتی فرۆشتنی نەوت بەشێوەیەکی سەربەخۆ بابەتێکە پارتی و یەکێتی و لایەنەکانی دیکەش لەسەر رێککەوتن و لایەنەکانی دیکەی عێراقیش لەسەری رەزامەند بون، بۆیە بەپێویستی دەزانن دەستور وەک خۆی جێبەجێبکرێت نەک برگە برگە بکرێت و ئەوەی بەدڵی لایەنێک بو تەنها ئەوەی جێبەجێ بکرێت، هەروەها پرۆسەی فرۆشتنی نەوت کاتێک دەستیپێکرد کە ساڵی 2014 هەرێمی کوردستان کەوتبوەشەڕ لەگەڵ رێکخراوێکی تیرۆرستی و لەو کاتەدا موچەی خەڵکی کوردستان بڕدرا، کەدەبوایە حکومەتی عێراق یارمەتی حکومەتی هەرێمی دابوایە بۆ ئەوەی بەرەنگاری رێکخراوەی داعش ببێتەوە، بەڵام لەو کاتەدا دەبوایە بەرەنگاری سیاسەتی "پوکانەوە" و بچوکردنەوەی هەرێمی کوردستانیش ببنەوە و پێویست بو لەسەر پێی خۆیان بوەست چونکە رێگە چارەی دیکەیان نەبوە، بۆیە پەنابرایە بەر فرۆشتنی نەوت بەشێوەی سەربەخۆ.

 هەمو لایەنەکان لەگەڵ ئەوەدان کە دەبێت سیستەمی لامەرکەزی پارێزگاکان هەبێت

وتەبێژی پارتی وتیشی، لەم قۆناغەی حکومڕانی هەرێمی کوردستانیشدا هەمو لایەنەکان لەگەڵ ئەوەدان کە دەبێت سیستەمی لامەرکەزی پارێزگاکان هەبێت و لەبنەڕەتدا یاسای ئەنجومەنی پارێزگاکان کەساڵی 2009 دەرچو باس لەم پرسە دەکات، هەروەها لەکارنامەی کابینەی نۆیەم و رێککەوتنی لایەنەکانی پێکهێنەری حکومەتیش باس لەم بابەتەکراوە، واتە ئەو پرسە بابەتێک نیە لایەنێک بیوروژێنێت و "سواری شەپۆلەکەبێت" بەڵکو ئەوە رێککەوتنی لەسەر کراوە و حکومەتیش لیژنەی بۆ جێبەجێکردنی پێکهێناوە، "بەڵام لامەرکەزی بەمانای ئەوە نیە کە داببڕێین و پارێزگاکە سەر بەبەغدابێت ئەوە نیە ئێمە دژی ئەوەین، بەدژی هەرێم و بەرژەوەندییەکانی خەڵكی کوردستانیشی دەزانین".

پەکەکە خۆی بە (بەدیل) جێگرەوەی هەمو حزبەکانی کوردستانی عێراق دەزانێت

سەبارەت بە پەیوەندییەکانی پارتی و پەکەکەش مەحمود محەمەد وتی، پەیوەندییەکانیان باش نیە لەسەر ئەو بنەمایەی پەکەکە خۆی بە (بەدیل) جێگرەوەی هەمو حزبەکانی کوردستانی عێراق، حکومەتی هەرێمی کوردستان، پەرلەمان و سەرۆکایەتی هەرێم دەزانێت، بۆچونی پەکەکە وایە چونکە لەکوردستان بونیان هەیە دەبێت ئەوان باڵادەست بن و بیرباوەڕیانوایە کۆمسیۆنێک لەنێوان پەکەکە، پارتی و یەکێتی لایەنەکان دیکە دروستبکرێت بۆ بەڕێوەبردنی هەرێم وەک ئەوەی لەکوردستان هەڵبژاردن و پەرلەمان و حکومەت بونی نەبێت، "کێشەی ئەوان ئەوەیە خۆیان لەهەموان بەڕاستر دەزانن و کێشەکەش لەو خۆ بەزل زانین و خۆبەزۆر زانینەی ئەوانە"، کاتێک ئەوانیش باس لەوە دەکەن کەرێز لەسەروەری هەرێم و حکومەتی کوردستان دەگرن، ئێمە دەپرسین کەواتە بونی ئەوان لەو هەمو شارو گوند و ناوچانە بۆچیە کەرێگری دەکەن لە ئاوەدانکردنەوەی گوندەکان و چونی پێشمەرگە بۆ پاراستنی ئاسایش ناوچە سنورییەکان.

پەکەکە شەڕ بە هەرێمی کوردستان دەفرۆشێت

لەبارەی ئەگەر شەڕی ناوخۆ لەگەڵ پەکەکە، ئەو بەرپرسەی پارتی دەڵێت، پارتی لەسەرجەم لێدوانەکانی لەئاستی کەسی یەکەمدا جەختیکردوەتەوە کە لەگەڵ مەسەلەی شەڕی براکوژی نین، بەڵام ئەوە "پەکەکەیە کە شەڕ بە هەرێمی کوردستان و حکومەتی هەرێمی کوردستان دەفرۆشێت، ئەوە پەکەکەیە کە بۆشوێنێکی دیکە دروستبوە و هاتوە لێرە دەیەوێت حکومڕانی بکات و ئەوەی بەخوێنی رۆڵەکانی ئەم هەرێمە بەدەستهاتون، ئەوان هاتون خەریکەخۆی لێدەکەن بەساحێب"، ئەگەر بەبێ بونی پەکەکەش لەناوچە سنورییەکان و ناوچەکانی دیکە تورکیا بەردەوام بو لە لەشکرکێشی ئەوکاتە وەک هەمو هەرێمی کوردستان بەرەنگاری تورکیا دەبینەوە.

ئەو تۆمەتە هیچ راست نیە لەبەرئەوەی تورکیا پێویستی بەئێمە نیە

پەیوەست بەو پرسیارەش کەئایا پارتی پەکەکە بەمەترسی دەزانێت لەسەر قەوارەی هەرێمی کوردستان وتەبێژی پارتی وتی، "پەکەکە بەو سیاسەت نەهجەی ئێستا هەیەتی مەترسییە بۆسەر قەوارەی هەرێمی کوردستان بۆسەر دەستکەوتەکانی و هەروەها بەمەترسی دەزانین بۆسەر پارچەکانی دیکەی کوردستانیش"، لەسەر تۆمەتبارکردنیشیان لەلایەن پارتی کرێکارانی کوردستان (پەکەکە) بەهاوکاریکردنی تورکیا باسی لەوەکرد، ئەو تۆمەتە هیچ راست نیە لەبەرئەوەی تورکیا پێویستی بەوان نیە، تورکیا لەڕوی تەکنەلۆژی و سەربازییەوە زۆر هەرێم و عێراق بەهێزترە و ئەمریکاش بەهەمو شێوازێك هاوکاری دەکات.

پارتی سیاسەتێکی دیارو رێبازێکی نەگۆڕی هەیە لەسەر مەسەلە نەتەوەیی و نیشتیمانییەکان

لەبارەی پەیوەندیکردنی ژمارەیەک سەرکردە و کەسایەتی لایەنەکانی دیکەش بەریزەکانی پارتییەوە، مەحمود محەمەد وتی، "پارتی سیاسەتێکی دیارو رێبازێکی نەگۆڕی هەیە لەسەر مەسەلە نەتەوەیی و نیشتیمانییەکان، بۆیە هەندێک لە سەرکردە و کەسایەتی لایەنەکانی دیکە کاتێک سیاسەتی "پەتپەتێنە"ی حزبەکانیان دەبینن لەوانەیە ئەو کات سیاسەتی پارتیان بەلاوەباشتربێت بۆ ئەوەی لەژێر ئاڵای پارتیدا ئامانجە نەتەوەیی و نیشتیمانییەکانیان بەدیبهێنن". 

پارتی هیچ دامەزراوەیەکی بۆ راکێشانی سەرکردەی لایەنەکانی دیکە نیە

لەبارەی ئەوەی ئایا پارتی دامەزراوەیەکی هەیە بۆ ئەوەی کار لەسەر راکێشانی ئەو کەسانە بکات، مەحمود محەمەد دەڵێت،" پارتی هیچ دامەزراوەیەکی بۆ راکێشانی سەرکردەی لایەنەکانی دیکە نیە، بەڵام کەسێک دێت و دەڵێت حەز دەکات لەریزەکانی پارتیدا درێژە بەخەباتی سیاسی بدات، ئەو کاتە دام و دەزگای پێویست هەیە بۆئەوەی رێکخیان بخات".